Auteursrecht en octrooi

Het auteursrecht geldt op alle creatieve werken en houdt het openbaar maken en verveelvoudigen ervan tegen. Het geldt voor 70 jaar na de dood van de maker, waardoor binnenkort bijvoorbeeld Mein Kampf geen auteursrecht meer heeft. De deelstaat Beieren heeft dat auteursrecht gekregen van Hitler en heeft het uitgeven ervan altijd tegengehouden. Nu het auteursrecht bijna vervalt, gaan ze een uitgave maken met allerlei aanmerkingen erbij, zodat die uitgave over de hele wereld verspreid wordt – en niet de originele uitgave, dat hopen ze althans. Na 2015 mag iedereen er immers mee doen wat ze willen.

Het auteursrecht kan je overdragen aan iemand anders, wat bijvoorbeeld standaard gebeurd binnen een bedrijf aan je leidinggevenden (tenzij je het anders in je contract laat zetten). Je kan het alleen overdragen met een (digitale) handtekening, dus als je blogs schrijft voor een website en je hebt geen ondertekend contract, zijn de auteursrechten altijd van jou. Naast auteursrechten heb je ook nog persoonlijkheidsrechten, die niet af te dragen zijn. Dit is het recht op naamsvermelding van jou (de maker) en het recht op verzet bij aantasting of verminking van het werk. Als je het auteursrecht overdraagt, mag diegene er dus niet zomaar mee doen wat diegene wilt.

Een octrooi (of in het Engels: patent) lijkt totaal niet op het auteursrecht, al gaat het wel over ongeveer hetzelfde. Een octrooi moet je zelf aanvragen op een nieuwe uitvinding en het beschermt jouw idee, dus niet enkel de vorm waarin jij het gegoten hebt. Je kan het exploiteren en anderen er geld voor laten betalen (zoals gebeurd is met de gloeilamp (Edison) en met het hoesje van een cassettebandje (Philips)), maar je kan ook zeggen dat niemand het mag gebruiken. Het probleem van een octrooi is dat het een object moet zijn waar je technisch gezien wat mee kan. Bovendien wordt het bekend gemaakt zodra je een octrooi aanvraagt, wat overigens 1 tot 3 jaar duurt en 30.000 tot 100.000 euro kost. Na 20 jaar is het octrooi weg en mag iedereen het gratis gebruiken, waardoor het niet overal aantrekkelijk voor is: Coca Cola houdt bijvoorbeeld liever zijn recepten geheim. Philips daarentegen vraagt grofweg 2000 octrooien per jaar aan, waarvan 90% verlies maakt, 9% quitte speelt en met 1% verdienen ze alles terug.

Een belangrijk verschil tussen het auteursrecht en een octrooi is dat een octrooi breder is. Wanneer ik dit artikel schrijf en iemand anders schrijft een artikel dat bijna precies hetzelfde is, maar wist niets van mij af, kan ik niets beginnen. Wanneer iemand iets maakt dat qua idee hetzelfde is als een octrooi, ook al ken je het octrooi niet, ben je al strafbaar bezig als je niet hebt betaald.

Op een werk waar je auteursrecht op hebt, kan je een licentie verlenen aan anderen. Dit gebeurd heel veel met software, zoals WordPress. WordPress wordt uitgegeven onder GNU General Public License v2, wat inhoudt dat heel de ‘source code’ moet worden meegegeven indien je het verkoopt of weggeeft. Bovendien moet een aanpassing aan de software ook worden verspreid onder dezelfde licentie.

Een andere bekende licentie is Creative Commons, die vooral gericht is op creatieve werken. Bij deze licentie kan je kiezen tussen 4 extra opties: dat er altijd een naamsvermelding bij moet staan, dat het niet commercieel gebruikt mag worden, dat het werk niet mag worden veranderd en dat een afgeleid werk onder dezelfde licentie moet worden vrijgegeven. Voor een blog kan je bijvoorbeeld prima deze licentie gebruiken met de eerste 2 opties, want dan zorg je ervoor dat jouw naam er altijd bij staat en dat niemand er geld mee verdient.

Aan de andere kant van dit alles staat het citaatrecht: je mag altijd een (klein) deel van een creatief werk overnemen bij een bespreking of iets dergelijks, zolang je de bron erbij vermeld. Hier hoeft géén toestemming voor te zijn. Iemand mag dus altijd een alinea van jouw blog gebruiken, als het maar duidelijk is dat het een citaat is en als jouw naam er maar bijstaat. Ook al zet je op je blog dat dat niet mag, het mag toch.

Dit bericht is geplaatst in de categorie Beta met de tag . Bookmark de permalink.

2 Reacties op Auteursrecht en octrooi

  1. Shirley zegt:

    Heldere en nuttige informatie. Bedankt :)

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *