De regels van Matthijs

In de documentaire ‘De regels van Matthijs‘ wordt Matthijs gefilmd door zijn jeugdvriend Marc Schmidt. Matthijs is autistisch en bekijkt alles door zijn ogen héél anders dan de gemiddelde persoon het zou doen. Hij dreigt uit huis gezet te worden en dat creëert voor hem ongelofelijk veel chaos. Mensen met autisme en veranderingen gaan nou eenmaal niet samen. De documentaire is echt heel erg indringend: het laat je zien hoe een autistisch persoon over zijn eigen autisme denkt én wat autisme met een mens in dagelijkse situaties doet. Het is handiger om eerst de documentaire te kijken en daarna pas door te lezen, aangezien ik delen van het plot al verklap. Ook al duurt hij 72 minuten, je hebt niet dat gevoel; het gaat vrij langzaam, maar je gevoel zegt dat de tijd nóg langzamer gaat.

Het autisme van Matthijs is niet moeilijk te zien: hij leeft op zichzelf, hij leeft in zijn eigen wereld, hij heeft amper sociale contacten, hij kan totaal geen grote context zien, hij begrijpt hints en non-verbale communicatie niet en hij neemt alles letterlijk.

Zelf ziet hij zijn autisme niet als gebrek. Hij vindt dat andere mensen een extra hersenfunctie hebben: intuïtie. Mensen met autisme moeten die onderbewuste hersenfunctie zélf creëren, wat niet erg makkelijk is. Uiteraard kunnen ze die alleen creëren als ze zelf ook weten dat ze die niet hebben, wat Matthijs wel weet, maar veel andere mensen met autisme niet. Het lukt hem alleen niet om die hersenfunctie na te doen in een dagelijkse situatie, want hij kan niet zo snel alles interpreteren en vanuit daar redeneren naar wat mensen bedoelen in plaats van wat mensen zeggen. Hij legt intuïtie namelijk uit als het snel kunnen omzetten van wat mensen zeggen naar wat mensen bedoelen. Hij wilt het wel heel erg graag krijgen en dus neemt hij alle gesprekken op die hij voert. Hij luistert ze terug zodra hij weet wat de mensen hebben bedoelt, zodat hij kan kijken naar wat ze eigenlijk zeiden en hoe dat in verhouding met elkaar staat.

In het gesprek met de regisseur naar aanleiding van de documentaire, vertelt de regisseur dat Matthijs alles heel erg letterlijk neemt en daarmee wél heel vaak gelijk heeft. Het probleem zit hem in de stap van gelijk hebben naar gelijk krijgen: Matthijs kan zoiets niet inzien; hij vindt dat hij gelijk moet krijgen als hij gelijk heeft. Bijvoorbeeld met afspraken die de woningbouwvereniging met hem heeft gemaakt: ze zouden geen dagvaarding afgeven, maar doen dat uiteindelijk toch. Hij begrijpt dat niet en kan dat niet begrijpen, want hij denkt dat iedereen zich altijd houdt aan hun eigen afspraken. Jammer genoeg voor hem zit de wereld zo niet in elkaar.

De meeste autistische mensen zijn ook heel erg koppig. Als ze eenmaal iets hebben gezegd, doen ze het ook. Matthijs heeft ooit tegen de woningbouwvereniging gezegd dat hij zelfmoord pleegt als ze hem uit huis zetten, waarschijnlijk in de hoop dat ze inzien dat ze niet hun afspraken mogen veranderen. Matthijs wílt geen zelfmoord plegen, maar soms doen mensen met autisme iets alleen om een punt te maken, of dat in ieder geval te proberen. Als hij uit huis is gezet, accepteert hij eindelijk dat hij in een instantie moet zitten. In mijn ogen doet hij dat niet in de hoop dat het dan beter met hem gaat, maar omdat het de makkelijkste plek is voor zijn doel. Hij krijgt eten, heeft een bed en heeft toegang tot zijn medicijnen. Daardoor kan hij makkelijk nadenken over hóe hij zelfmoord gaat plegen, wat op het einde ook gebeurd.

Er zijn twee grote problemen met autistische mensen: enerzijds kunnen ze niet omgaan met mensen die alles verpakken in mooie (onware) woorden, anderzijds zijn mensen met autisme vaak niet bereid om zichzelf te veranderen. Waarom zouden ze zichzelf ook veranderen? Veel autistische mensen leven in een wereld waarin ze zelf gelukkig zijn, want in hun fantasiewerelden is alles precies zoals zij willen. Dat ze daar af en toe uit moeten, ja, dat is jammer. Dat de gemiddelde mens zo’n beetje de hele dag door kleine leugens vertelt, is wél iets wat veranderd kan worden in een perfecte wereld. Het probleem van perfectie is dat het eigenlijk niet bestaat, ook al hoop ik vanuit mijn idealisme dat het wél ooit verandert.

Dit bericht is geplaatst in de categorie Psychologie met de tag . Bookmark de permalink.

4 Reacties op De regels van Matthijs

  1. Liann. zegt:

    Heftige documentaire… wel interessant!

  2. pieter van zoelen zegt:

    ik kan sommige dingen ook wel bergrijpen die matthijs doet of denkt maar pas toen ik de docu 3x had bekeken dan ga er anders tegen aan kijken dan de eerste keer dat je hem ziet dus…..

  3. Nadja zegt:

    Ik ben zelf Autistisch en ook ik heb het Syndroom van Asperger en ik ben écht heel anders dan Mathijs.
    Het klopt niet wat je zegt over mensen met Autisme dat ze twee problemen hebben omdat ze niet kunnen omgaan met mensen die dingen anders verpakken en dat ze niet bereid zijn zichzelf te veranderen. Ik had mensen altijd meteen door in hoe ze dingen zeiden en wat ze daarmee bedoelden en ik had daar een haarfijne intuïtie voor. Maar het kan eraan liggen dat ik een vrouw ben met Asperger. Verder is Autisme een ontwikkelingsstoornis waarbij informatie totaal anders verwerkt word dan bij mensen zonder Autisme waarbij ze geen overzicht hebben en moeilijk aandacht kunnen verdelen en vaak langzaam zijn en gebrekkige sociale vaardigheden hebben. Hoe moet iemand met Autisme zichzelf veranderen terwijl het niet in aanleg aanwezig is? Denk daar maar eens over na.

    • Renze zegt:

      Ik heb geen ervaring met hoe autisme bij vrouwen werkt en of dat verschilt van de werking bij mannen, maar ik kan mij heel goed voorstellen dat bepaalde vrouwelijke eigenschappen (meer gevoel, meer intuïtie) sommige mindere kanten/nadelen aan autisme kunnen doen verbleken.

      In het algemeen zijn autistische mensen zo’n beetje de groep mensen die het beste in staat is om gebreken te verbergen door andere kwaliteiten in te zetten. Als je van jezelf weet dat je niet goed bent in aandacht verdelen, kan je een systeem opzetten waarin je bijvoorbeeld het ene moment aandacht besteed aan persoon A en het volgende moment aan persoon B. Wat een moment is, ligt aan de omstandigheden. Soms is een moment een paar minuten, bijvoorbeeld op een verjaardag. Soms een paar uur, bijvoorbeeld als je met verschillende mensen wil afspreken. Soms een week, bijvoorbeeld als je met mensen ergens over de diepte in wil gaan o.i.d.

      Met truucjes kan je heel veel hulp krijgen en vinden, want dat hebben al veel autistische mensen gedaan. Niet elk truucje werkt voor iedereen, maar zolang je er open voor staat, komt er vanzelf iets op je pad dat voor jou in een bepaalde situatie wel werkt. Uiteraard, mindere kanten/nadelen zullen altijd aanwezig blijven, máár je kan er wel heel goed mee leren omgaan door de juiste manier voor jou te zoeken. En vaak kan je daarbij juist de sterkere kanten inzetten.

      Iemand met autisme hoeft niet eens zichzelf te veranderen. Hij kan ook hulp vragen aan een psycholoog, om maar iets te noemen. Er zijn zoveel mogelijkheden. En die heeft/had Kees ook.

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *