Terugval

Het bekendste voorbeeld uit de psychologie met een terugval is op dieet gaan. Er zijn héél veel mensen die wel kunnen afvallen, maar hun nieuwe gewicht niet kunnen vasthouden: het jojo-effect. Ze diëten een tijd, zijn dan op het goede gewicht en gaan weer precies hetzelfde eten als eerst. En dat is teveel om op hun nieuwe, lagere, gewicht te blijven. Of te weinig om op hun nieuwe, hogere, gewicht te blijven voor mensen die proberen aan te komen. Doordat ze hun eetpatroon niet consequent aanpassen, verandert er niets blijvends, dus vallen ze weer terug.

Mensen zijn namelijk goed in medelijden met hunzelf hebben: “ik heb al zó lang mijn dieet goed gevolgd, dan mag ik nu wel weer normaal eten”, terwijl het idee van een dieet juist is dat je dat niet doet. Andersom hebben mensen het ook: stuur je iemand naar Subway om een bruin broodje te halen met verse producten, eten ze meer calorieën dan wanneer je ze naar de McDonalds had gestuurd. De Subway-mensen denken dat ze goed bezig zijn en het verdienen om meer te eten, de McDonalds-mensen denken dat ze slecht bezig zijn en eten bewust minder. Je zou denken dat je dus beter naar de McDonalds kan gaan als je wil afvallen, maar daar krijg je teveel vet naar binnen, dus dat is ook weer niet goed. Je zou moeten leren om zelfs als je bewust bezig bent, nog bewuster bezig te zijn. Niet als beloning jezelf iets slechts geven als je juist super goed bezig bent (tenzij het echt amper iets uitmaakt, bijvoorbeeld als je een kilo bent afgevallen, één paaseitje nemen).

De wetenschappelijke verklaring is dat hoe beter je bezig bent, hoe meer je hoofd je naar de andere kant wilt slingeren. Zie het als een schommel: hoe hoger je hangt, hoe harder je naar de andere kant terug gaat. Gelukkig is er wel een verschil met die schommel, wanteen schommel beweegt volgens de natuurwetten die redelijk vast liggen, maar een mens beslist om zich inconsequent te gedragen op basis van gevoel. En in theorie zijn gevoelens best ver uit te schakelen, al moet je dat óók weer niet teveel willen natuurlijk.

Nog zoiets wat er mee te maken heeft: we zijn tegen kinderarbeid (toch?), maar tóch kopen mensen heel graag goedkope kleding, die in veel gevallen is gemaakt door kinderen. En als het niet door kinderen is gemaakt, dan wel door vrouwen in India die te weinig geld krijgen. Je hebt namelijk tegenstrijdige wensen: je wilt geen kinderarbeid steunen, maar wel goedkope kleding. Als je het probeert te onderdrukken, wordt het verlangen alleen maar groter. Dat is niet alleen maar zo bij verslavingen zoals roken, waar gestopte rokers heel graag toch weer één sigaret willen, maar dus ook bij dit soort keuzes.

Tegen dat kinderarbeid-voorbeeld heb ik wel het ultieme wapen gevonden: sociale druk. Zoek iemand die tegen zulke goedkope kleding is (ik) en ga ermee naar een zo goedkoop mogelijke winkel (Primark). Laat diegene wat op je inpraten en je staat binnen vijf minuten weer buiten omdat je je schuldig voelt. Ik heb het getest, al is het een n=1-onderzoek (oftewel: wetenschappelijk slaat het nergens op).

Dit bericht is geplaatst in de categorie Psychologie. Bookmark de permalink.

9 Reacties op Terugval

  1. Lauradenkt zegt:

    Jeetje, dat is nog erger dan winkelen met mannen die in kledingwinkels lamlendig op een bankje gaan zitten en zeuren wanneer je één broek gaat passen.

    • Renze zegt:

      Voor de rest ben ik altijd heel aardig met shoppen hoor 🙁

    • Esra zegt:

      Laura voelt zich duidelijk nog niet schuldig Renze. Je kans om te kijken of een 100% score met n=2 ook lukt 😉

    • Renze zegt:

      Hé, ben jij wetenschapper of niet? Nooit mensen vooraf inlichten over waar het onderzoek over gaat, want dat kan de onderzoeksresultaten verpesten!

    • Esra zegt:

      😛 Ik bedoelde vooral dat we Laura even uit moeten leggen dat zeurende mannen op een bankje echt een first world problem is.

  2. Liann. zegt:

    Wat betreft de kleding is het nog best lastig. Ik heb daar een keer een programma over gevolgd. Je gevoel zegt dat je beter geen goedkope kleding kan kopen om die mensen te helpen. Maar je zorgt er dan juist voor dat die mensen geen werk meer hebben. Kortom, door geen goedkope kleding meer te kopen verbeter je de situatie niet. Bovendien maken veel dure merken ook gebruik van naaiateliers met verschrikkelijke lonen en werkomstandigheden.

    Maar, dit even terzijde, het is een leuk en interessant artikel 🙂

    • Renze zegt:

      Daar heb je gelijk in, alleen blijft de situatie dan altijd zoals hij nu is. Stel heel de westerse wereld doet mee met één jaar lang geen kleding kopen met als reden: “wij kopen geen kleding die in verkeerde werkomstandigheden is gemaakt”. Nou, dan veranderen de werkomstandigheden echt wel, anders gaan de bedrijven failliet. Niet dat zoiets ooit gaat gebeuren natuurlijk… 😛

  3. Elise zegt:

    Goed geschreven, interessant stukje.

  4. Sophie zegt:

    Ik heb toch ook voor mijn kleding gewerkt? 😛 (flauwe opmerking, ik weet het, maar lijkt me zo’n typische opmerking voor een over-the-top moppentapper)
    Maar goed, even serieus nu. Ik ben ook tegen kinderarbeid en uitbuiting van vrouwen in India (laat kids gewoon kind zijn en geef volwassenen een eerlijk loon), maar dure merken maken er net zo goed gebruik van, volgens mij. Dat maakt dat je een duur merk nog eens een extra beloning geeft voor de uitbuiting (zij hebben nog meer winst dan een goedkoop merk). Verder een erg interessant stuk, al snap ik niet wat iedereen tegenwoordig met het volgen van een dieet heeft. Accepteer jezelf zoals je bent, is mijn mening, tenzij je ongezond dun of dik bent. Dan moet je weer aan je gezondheid denken.

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *