Afbeeldingen op websites: wat mag en wat moet?

Ik denk dat veel mensen nog niet precies weten hoe de wetgeving op het gebied van afbeeldingen op websites in elkaar zit. De meesten weten er wel iets van, maar juist de details zijn heel erg belangrijk. Een aantal dingen zijn van belang: auteursrecht, licentie, citeren en bronvermelding. Eerst over wat die termen inhouden, daarna een stapsgewijze uitleg over hoe je moet omgaan met afbeeldingen en als laatste een uitgebreide bronvermelding.

Het auteursrecht beschermt de maker van een werk (de auteur). Het auteursrecht kan ook overgedragen worden aan anderen, maar dan moeten beide partijen een akte (document) ondertekenen. Auteursrecht vervalt 70 jaar na overlijden van de persoon die het auteursrecht bezit, of als het om een rechtspersoon (bedrijf) gaat, 70 jaar na de eerste publicatie.

Een licentie voor een werk laat zien hoe dat werk gebruikt mag worden. De meest bekende licenties zijn Creative Commons licenties, bedoelt voor creatieve werken, maar ze kunnen gebruikt worden voor elk soort werk. Behalve de CC0-licentie komen alle CC-licenties erop neer dat je er iets mee mag doen als je de naam er maar bij vermeld. Dat ‘iets ermee doen’ kan worden ingeperkt door te zeggen dat er geen afgeleide werken gemaakt mogen worden (het moet letterlijk overgenomen worden), dat het niet commercieel gebruikt mag worden en/of dat het nieuwe werk met dezelfde licentie verspreid moet worden. Bij mij gelden de laatste twee regels, zie het rechtermenu onderaan.

Citeren is van belang als je een relevant gedeelte uit een werk wil overnemen ten behoeve van jouw werk. Het moet relevant zijn: een logo van een bedrijf mag je best gebruiken als je over dat bedrijf schrijft en een foto van een kast als je over die kast schrijft mag ook. Als het puur gaat om versiering, mag citeren niet meer. Let wel op: bij élk citaat is een bronvermelding vereist.

Deze foto komt uit het publieke domein en dus mag ik er (bijna) alles mee doen wat ik wil!

Een bronvermelding is een verwijzing naar het originele werk, zodat anderen dat werk ook kunnen vinden en dat duidelijk is dat het originele werk niet van jou is. Bij een bronvermelding met een link is het belangrijk dat je direct verwijst naar de plaats waar de afbeelding vandaan komt, wat niet altijd de plaats is waar je de afbeeldingen gevonden hebt. Het is niet genoeg om te verwijzen naar ‘weheartit’, ‘tumblr’ of ‘Google Images’. Zij zijn namelijk niet de echte bron, hebben ook niet het auteursrecht en zijn ook niet de eigenaar van de licentie. Je kan ook een bronvermelding doen zoals uit de literatuur, dus met voornaam, achternaam, naam van het werk, datum en nog meer gegevens als je dat wil. Dan is er geen link meer nodig, want het gaat erom dat duidelijk is van wie het werk is en om welk werk het gaat.

Sommige werken hebben helemaal geen licentie doordat ze in het publieke domein zitten. Dat gebeurd nadat het auteursrecht afloopt of als de houder van het auteursrecht eerder beslist. Met een werk in het publieke domein zijn de regels van het auteursrecht, citaatrecht en soortgelijke rechten verdwenen. Dat betekent echter niet dat er geen enkel recht meer van toepassing is: morele rechten gelden (bijna) altijd.

Het lastige aan licenties is dat situaties constant veranderen. Zowel van jou als gebruiker van de licentie, als van de partij die de licentie in handen heeft. Doordat CC-licenties afgegeven worden voor altijd, kunnen die niet nadelig gewijzigd worden voor jou als de eigenaar van de licentie de licentie wijzigt. Wijzigingen aan de licentie gelden alleen voor toekomstige gebruikers. Als jij echter van niet-commercieel naar commercieel gaat, heb je wel een probleem. Dan mag je geen werken meer gebruiken die een CC-licentie hebben waarin commercieel gebruik is uitgesloten (tenzij het om een citaat gaat). Het is dus altijd belangrijk om te beseffen wat de toekomst misschien gaat brengen, zodat je daar nu al rekening mee kan houden. Besef je wel dat één advertentie tonen of één advertorial schrijven al betekent dat je commercieel bent.

Hoe om te gaan met afbeeldingen op jouw blog
1) Zoek een afbeelding die onder een licentie gebruikt mag worden die bij jouw blog past. Dat kan via deze website voor een CC-licentie: Creative Commons zoekmachine. Of via één van deze websites voor foto’s in het publieke domein: RGBStock (registratie verplicht), Unprofound, Public Domain Photos. Ik raad Flickr niet aan door deze blogpost.
2) Zoek een afbeelding die je als citaat wil gebruiken bij jouw blog. Denk aan de relevantie-regel: de afbeelding moet relevant zijn voor jouw blog.
3) Vermeld naar de bron indien noodzakelijk. Het is altijd goed om naar de bron te vermelden, ook als de bron dat niet vereist, omdat je de bron daarmee steunt.
4) Ga al je afbeeldingen na als er iets aan jouw situatie verandert.

Pagina’s met véél meer informatie waar ik delen van mijn informatie vandaan heb gehaald:
Arnoud Engelfriet op Ius mentis over Auteursrecht (bekijk vooral alle links die daar staan): faq over auteursrecht, citaatrecht, beeldcitaat, morele rechten en “Kan een Creative Commons-licentie zomaar opgezegd worden”?
Raymond Snijders op vakblog (volg hem vooral vanaf nu): “Tien gratis stockfoto-sites”, “Flickr: Getty Images en Creative Commons gaan niet samen!“.

Dit bericht is geplaatst in de categorie Beta met de tag . Bookmark de permalink.

10 Reacties op Afbeeldingen op websites: wat mag en wat moet?

  1. Esra zegt:

    Ik houd het wel gewoon bij mijn eigen afbeeldingen 😉
    Soms citeer ik wel stukjes liedtekst. Maar niet zonder bronvermelding uiteraard. Hoe weet ik nu wat voor licentie erbij hoort als het van een cd-boekje komt? Ik dacht dat citeren altijd mocht.

  2. Sophie zegt:

    Ik dacht ook dat citeren altijd mocht (want wie bepaalt die relevantie?) en voor de rest wist ik het allemaal al min of meer. Alleszins een handig topic, want ik heb tot nu toe nog geen afbeeldingen van internet geplukt omwille van de twijfels rond het aangeklaagd ofzo worden, haha. :)

    • Renze zegt:

      De rechter bepaalt de relevantie. En jij moet je inleven in de rechter – net zoals met de rest van de rechtspraak – ik dacht dat jij dat wel wist 😛

  3. Laura zegt:

    Hm, handig. Vind het nog steeds lastig omdat er niet zo veel naar kleinere bloggers wordt gekeken, zo ook met die youtube regel van laatst. Fijn stukje dus :)

    • Renze zegt:

      Daarom rijden ook zoveel mensen te hard, ook als is het verboden. Al krijg je met te hard rijden nóg ‘sneller’ een boete en is de boete wel wat lager.

  4. Pingback: Beeldgevaar 2 - Inktspatten

  5. Pingback: Beeldgevaar 3 | Blogpraat

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *